ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΚΑΙ ΣΥΝΥΠΑΡΞΗ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΓΧΩΡΗΣΗ
Το πρόγραμμα «Σύγκρουση και Συνύπαρξη: Εκπαίδευση στη Συγχώρηση» είναι εγκεκριμένο από το Υπουργείο Παιδείας και το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ) και υλοποιείται από το 2014. Κατά τη διάρκεια κάθε σχολικού έτους πραγματοποιούνται μηνιαίες επιμορφώσεις εκπαιδευτικών, με στόχο τη στήριξη της εφαρμογής του προγράμματος στην εκπαιδευτική πράξη.
Από τον Σεπτέμβριο του 2025, το πρόγραμμα «Σύγκρουση και Συνύπαρξη: Εκπαίδευση στη Συγχώρηση» έχει ενταχθεί στο Κέντρο Δια Βίου Μάθησης (ΚΕΔΙΒΙΜ) του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.Διευθύντρια του προγράμματος στην Ελλάδα είναι η Δρ. Πέλη Γαλίτη, ερευνήτρια στο Τμημα Παιδαγωγικής Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου του Wisconsin–Madison, η οποία είναι υπεύθυνη για τις επιμόρφωσεις των εκπαιδευτικών, το εκπαιδευτικό υλικό και τη διάδοση του προγράμματος στα σχολεία.
Οι επιμορφώσεις του προγράμματος έχουν σχεδιαστεί από τη Δρ. Πέλη Γαλίτη σε συνεργασία με τον Καθηγητή Παιδαγωγικής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιιου του Wisconsin-Madison Robert Enright και βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στην αριστοτελική θεωρία των αρετών, προσαρμοσμένη στις σύγχρονες παιδαγωγικές και εκπαιδευτικές ανάγκες.
Ορισμός της συγχώρησης
Η συγχώρηση αφορά στη θέληση να εγκαταλείψει κάποιος τη μνησικακία, αρνητική κριτική και αρνητική συμπεριφορά απέναντι σε κάποιον που άδικα τον τραυμάτισε, ενώ παράλληλα υιοθετεί ιδιότητες συμπόνοιας, γενναιοδωρίας ακόμα και αγάπης προς το πρόσωπο που τον αδίκησε.
Βασικές έννοιες σχετικά με την πρακτική της συγχώρησης.
Η συγχώρηση εμφανίζεται σε ένα πλαίσιο προσωπικής και άδικης βλάβης.
Η συγχώρηση είναι μια επιλογή που κάνει κάποιος για τον ίδιο του τον εαυτό. Μπορεί κάποιος να εκπαιδευτεί σχετικά με τη διαδικασία της συγχώρησης, αλλά κανείς δεν μπορεί να εξαναγκαστεί να συγχωρήσει.
Η συγχώρηση και η δικαιοσύνη δεν είναι αμοιβαία αποκλειόμενες. Έτσι, κάποιος μπορεί προσωπικά να συγχωρήσει, και ο δράστης παράλληλα να τιμωρηθεί.
Συγχώρηση και συμφιλίωση δεν είναι το ίδιο. Η συγχώρηση είναι μια αρετή. Η συμφιλίωση είναι μια στρατηγική συμβιβασμού, όπου δύο ή περισσότερα άτομα βρίσκονται ξανά μαζί με αμοιβαία εμπιστοσύνη. Κάποιος μπορεί να συγχωρήσει χωρίς να γίνει φίλος, ιδίως όταν δεν υπάρχει αμοιβαία εμπιστοσύνη και ασφάλεια.
Η συγχώρηση δεν είναι το ίδιο με τη λήθη, την δικαιολογία, την παράβλεψη ή την αμνήστευση.
Παρόλο που μια «συγγνώμη» διευκολύνει τη συγχώρηση, δεν είναι απαραίτητη προϋπόθεση για τη δυνατότητα της συγχώρησης.
Η συγχώρηση βοηθά τους μαθητές να αυξήσουν την ενσυναίσθηση και την μεταξύ τους επικοινωνία. Η συγχώρηση ελαττώνει τον θυμό και δίνει στους μαθητές περισσότερη ενέργεια και συγκέντρωση στη σχολική επίδοση.
Εκπαίδευση στη Συγχώρηση στα σχολεία της Ελλάδας.
Αξιολόγηση του προγράμματος της συγχώρησης από εκπαιδευτικούς σε σχολεία της Αθήνας, της Θεσσαλονίκης και της Πελοποννήσου (Κόρινθος και Ναυπλιο).
- το 95% των εκπαιδευτικών απάντησε ότι οι μαθητές μείωσαν τον θυμό τους και αύξησαν τη συνεργασία μεταξύ τους, ως αποτέλεσμα της διδασκαλίας του προγράμματος της συγχώρησης
- το 78% των εκπαιδευτικών παρατήρησαν ότι οι μαθητές αύξησαν τη συνεργασία μεταξύ τους ως αποτέλεσμα της μάθησης για τη συγχώρηση
- Το 72% δήλωσε ότι οι μαθητές βελτιώθηκαν επίσης και στα μαθήματά τους,
- 98% δήλωσε ότι η διδασκαλία της συγχώρησης τους βοήθησε προσωπικά να βελτιωθούν ως εκπαιδευτικοί και να δουν τους μαθητές μέσα από ένα θετικό πρίσμα
- 97% τους βοήθησε προσωπικά να μπορούν να συγχωρούν τους άλλους και να βελτιωθούν ως άτομα
- 77% των εκπαιδευτικών πιστεύουν ότι οι τάξεις τους στο σύνολο λειτουργούν καλύτερα ως αποτέλεσμα της εκπαίδευσης στη συγχώρηση
- Το 100% των καθηγητών πιστεύει οτι οι μαθητές ευχαριστήθηκαν με τη διδασκαλία του μαθήματος
- Στο σύνολο, 96% των εκπαιδευτικών απάντησαν θετικά σε σχέση με την επίδραση που έχει το πρόγραμμα της συγχώρησης στη κοινωνικοσυναισθηματική ανάπτυξη των μαθητών
- το 100% των εκπαιδευτικών βρήκαν το εγχειρίδιο εύκολο στην εφαρμογή του
- το 92% των εκπαιδευτικών απάντησαν θετικά σχετικά με την αξιολόγηση του εκπαιδευτικού υλικού
Οι παραπάνω εκτιμήσεις συμφωνούν και με τα διεθνή στατιστικά δεδομένα άλλων σχολικών τάξεων.
Η ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΤΑΔΙΑ ΤΩΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΕΩΝ
Α’ Φάση
Οι επιμορφώσεις ξεκινούν στην αρχή κάθε σχολικού έτους, Σεπτέμβριο ή Οκτώβριο, ανάλογα με την πόλη. Στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη πραγματοποιούνται τρεις διά ζώσης συναντήσεις ενώ σε άλλες πόλεις και πιο απομακρυσμένα μέρη οι επιμορφώσεις γίνονται διαδικτυακά. Προσπαθούμε όσο μπορούμε να έχουμε τουλάχιστον μία ώρα διά ζώσης επιμόρφωση, όπου αυτό είναι εφικτό.
Β’ Φάση
Στη συνέχεια, οι εκπαιδευτικοί ξεκινούν τη διδασκαλία του προγράμματος στην τάξη, ενώ παράλληλα πραγματοποιούνται μηνιαίες διαδικτυακές επιμορφωτικές συναντήσεις.
Καθ’ όλη τη διάρκεια της εφαρμογής, οι εκπαιδευτικοί ενθαρρύνονται να βρίσκονται σε συνεχή επικοινωνία με τους συνεργάτες του προγράμματος, προκειμένου να λαμβάνουν στήριξη, ανατροφοδότηση και καθοδήγηση.
Ανάλογα με τις ανάγκες που προκύπτουν, είναι δυνατόν να οργανώνονται και επιπλέον συναντήσεις. Ενδεικτικά, τα τελευταία χρόνια, ύστερα από αιτήματα εκπαιδευτικών, έχουν πραγματοποιηθεί:
- διαδικτυακές ενημερώσεις για γονείς μαθητών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα,
- καθώς και ενημερωτικές συναντήσεις για εκπαιδευτικούς συνεργαζόμενων σχολείων που επιθυμούν να γνωρίσουν το πρόγραμμα.
Το πρόγραμμα της συγχώρησης, το οποίο προέρχεται από το Πανεπιστήμιου του Wisconsin-Madison και πραγματοποιείται σε συνεργασία με το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, απευθύνεται κατά προτεραιότητα σε εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων, οι οποίοι σκοπεύουν να το διδάξουν στους μαθητές τους. Επιπλέον μπορούν να το παρακολουθήσουν και ειδικοί ψυχικής υγείας μετά από συνεννόηση με την υπεύθυνη του προγράμματος, στελέχη επιχειρήσεων που ενδιαφέρονται για τις εργασιακές σχέσεις των μελών της εταιρείας τους, αλλά και όλοι όσοι παλεύουν να ξεπεράσουν τα επώδυνα βιώματα που προέρχονται από κάποια αδικία ή άλλη τραυματική εμπειρία.
Το πρόγραμμα διδάσκεται στα σχολεία από επιμορφωμένους εκπαιδευτικούς. Οι επιμορφώσεις ξεκινούν τον Οκτώβριο και διαρκούν ένα σχολικό έτος και διαρκούν ένα σχολικό έτος με επαναλαμβανόμενες συναντήσεις ανά μήνα. Η διάρκεια των συναντήσεων είναι συνολικά 80 ώρες και πραγματοποιείται, είτε ανεξάρτητα, είτε σε συνεργασία με τους συντονιστές εκπαίδευσης της εκάστοτε πόλης. Στο τέλος της σχολικής χρονιάς δίνονται βεβαιώσεις συμμετοχής από το University of Wisconsin-Madison σε συνεργασία με το International Forgiveness Institute και από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης μαζί με ECTS (Ευρωπαϊκό Σύστημα Διδακτικών Μονάδων).
Ο αριθμός των θέσεων συμμετοχής είναι περιορισμένος. Η έγκαιρη δήλωση συμμετοχής ενισχύει τις πιθανότητες για εξασφάλιση θέσης για του χρόνου.
Οι επιμορφώσεις διεξάγονται με ένα συμβολικό κόστος και αφορούν σε εκπαιδευτικούς της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Κατ’ εξαίρεση μπορεί να ενταχθούν και ειδικοί Ψυχικής Υγείας ή άλλες συναφείς ειδικότητες μετά από συνεννόηση με την κ. Γαλίτη. Οι εκπαιδευτικοί που επιλέγουν να επιμορφωθούν έρχονται στον δικό μας χώρο, ο οποίος ορίζεται κάθε φορά ανά πόλη. Δεν επισκεπτόμαστε εμείς τα σχολεία.
Προσοχή: Η εκδήλωση ενδιαφέροντος για το τρέχον σχολικό έτος 2024-25 έχει κλείσει. Προγραμματίζεται ήδη η επιμόρφωση όσων εκπαιδευτικών θα επιλεγούν.
Παρακαλούμε να συμπληρώσετε την αίτησή σας για το επόμενο σχολικό έτος 2025-26 στο Google Forms εδώ: https://forms.gle/WSzbkwL1rQpM9Zon9. Η αίτηση είναι προσωπική και είναι ο τρόπος εκδήλωσης ενδιαφέροντος για συμμετοχή στο Πρόγραμμα, εκτός αν υπάρξει προσωπική επαφή με την κ. Γαλίτη ή με τους συνεργάτες του Προγράμματος. Θα ειδοποιηθείτε τον Σεπτέμβριο του 2025 για το αν η αίτησή σας έγινε δεκτή, καθώς και για τον τόπο διεξαγωγής των επιμορφώσεων.
Για τυχόν απορίες, οι συνεργάτες μου κι εγώ ευχαρίστως θα σας εξυπηρετήσουμε. Μπορείτε να απευθυνθείτε στο προσωπικό μου email galiti@wisc.edu ή στο email του Προγράμματος forgivenesseducationgreece@gmail.com και από εκεί θα σας κατευθύνουμε αναλόγως.
Επισυνάπτουμε και ένα μικρό βίντεο σχετικά με το Πρόγραμμα: https://youtu.be/IFEu1p7tLzM
Με εκτίμηση,
Π. Γαλίτη και συνεργάτες
